İspanya'da freelancer (autónomo) olmak

Şahıs şirketi yada “freelancer” diye anlatıyoruz ama resmî adıyla sistemin kalbi autónomo. Türkiye’deki “şahıs şirketi” mantığına en yakın şey bu: bir ofis tutmak zorunda değilsin, ev adresinle de açabiliyorsun ve çoğu kişi zaten evden çalışarak yürütüyor. İspanya’da autónomo olunca iki ana başlık var: Hacienda (vergi) ve Seguridad Social / RETA (sosyal güvenlik primi). Vergi tarafında genelde fatura keserken IVA (KDV) devreye giriyor; standart oran %21, bazı işlerde %10 ve %4 gibi indirimli oranlar da var. Pratikte bu, müşteriye fatura kesip IVA’yı topladığın ve dönemsel beyanlarla devlete aktardığın bir düzen. Gelir vergisi tarafı ise İspanya’da IRPF olarak ilerliyor ve bu vergi progresif; yani kazandıkça oran yükseliyor ve bölgeye göre üst dilimler daha da yukarı çıkabiliyor. Gelelim herkesin en çok sorduğu yere: “Türkiye ile İspanya arasında çifte vergi olur mu?” Burada iyi haber şu: İspanya ile Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması var ve resmî metni BOE’de yayınlı. Bu anlaşmaların mantığı genelde şu: aynı geliri iki ülkede birden “tam” şekilde ödememen için, hangi ülkenin vergileme hakkı olduğuna dair kurallar ve varsa diğer ülkede ödediğin verginin mahsubu / vergi kredisi gibi mekanizmalar devreye giriyor. Tabii burada kritik konu “vergi mukimliği” ve gelirin türü (hizmet geliri mi, telif mi, temettü mü, vs.). Ben de Türkiye-İspanya tarafını araştırırken bunu net gördüm: doğru kurgulanırsa iki tarafta da aynı paraya iki kez yük binmemesi amaçlanıyor. Vergiler Türkiye mi daha düşük, İspanya mı? sorusuna cevap vermek zor; çünkü hangi gelirde, hangi giderleri düşebildiğinde, hangi ülkede mukim sayıldığında ve hangi anlaşma maddesine girdiğinde her şey değişiyor. Oturum tarafı ise ayrı bir dünya. Digital nomad tarafından bahsedicem, mantık biraz daha farklı; temel beklenti işin uzaktan yürüyebilmesi ve müşterilerin/gelirin önemli kısmının İspanya dışı kaynaklı olması. Bu yüzden insanların “tüm gelir İspanya’dan olmamalı” dediği cümle genelde digital nomad tarafında duyuluyor; bazı kaynaklar freelancer için İspanya içinden gelir oranına sınırlama olabildiğini de özellikle vurguluyor. Benim en net gözlemim şu: İspanya’da autónomo olmak “evden açılır, faturanı kesersin, vergini ödersin, düzenin olur” kısmında çok anlaşılır; ama Türkiye–İspanya arası iş yapanlar için asıl mesele doğru vergi mukimliği, doğru fatura dili (KDV/IVA uygulaması), ve çifte vergi anlaşmasına göre doğru konumlanmak. Nerede yaşıyor ya da çalışıyor olursanız olun, en temel ve en net kural şu: Verginizi doğru ülkede, doğru şekilde ödeyin ve bulunduğunuz ülkenin mevzuatına harfiyen uyun. Uluslararası gelir, freelancer statüsü ya da uzaktan çalışma gibi konular kulağa esnek geliyor olabilir ama vergi tarafı asla “yorumla” ilerlemez; kayıt, beyan ve yasal çerçeve her şeyden önce gelir. Burada paylaştığım tüm bilgiler tamamen kişisel deneyim ve yorum niteliğindedir. Resmî danışmanlık değildir. Güncel mevzuatı, çifte vergilendirme anlaşmalarını ve oturum/vize şartlarını mutlaka resmî kurumların yayınladığı kaynaklardan ve yetkili mali müşavirlerden teyit etmenizi öneririm. Yasal kaynaklara ve uzman görüşüne başvurmadan bu metni referans alarak işlem yapmamanız en sağlıklısı olacaktır.